استانداردهای طلایی مبلمان شهری؛ راهنمای جامع طراحی و انتخاب (1404)

چرا در برخی پارک‌ها احساس راحتی و امنیت می‌کنیم، اما برخی دیگر خسته‌کننده و ناکارآمد به نظر می‌رسند؟ چرا نشستن روی یک نیمکت لذت‌بخش و روی دیگری عذاب‌آور است؟ پاسخ در جزئیاتی نهفته است که اغلب از چشم پنهان می‌مانند: استانداردهای مبلمان شهری.

مبلمان شهری تنها مجموعه‌ای از اشیاء زیبا نیست؛ بلکه ابزاری حیاتی برای شکل‌دهی به رفتار اجتماعی، تضمین آسایش شهروندان و ارتقای کیفیت زندگی در فضاهای عمومی است. انتخاب و طراحی این المان‌ها بدون در نظر گرفتن استانداردهای علمی و جهانی، نه تنها هدررفت سرمایه است، بلکه می‌تواند به نارضایتی، کاهش تعاملات اجتماعی و حتی خطرات فیزیکی برای شهروندان منجر شود.

در این مقاله جامع و تخصصی از «جام تندیس»، ما به عنوان طراح و تولیدکننده متعهد به کیفیت، قصد داریم پرده از مهم‌ترین استانداردهای طراحی و انتخاب مبلمان شهری برداریم. این راهنما یک منبع ضروری برای مدیران شهری، پیمانکاران، معماران و تمام کسانی است که به ساختن شهرهایی انسانی‌تر و کارآمدتر اهمیت می‌دهند.

 ۵ ستون اصلی در استانداردسازی مبلمان شهری

هر المان شهری، از یک  نیمکت بتنی ساده تا یک ایستگاه اتوبوس پیچیده، باید بر اساس این پنج اصل بنیادین طراحی و ارزیابی شود:

1. ارگونومی و کارایی : آیا این المان با بدن انسان و نیازهای او سازگار است؟

2. ایمنی و دوام : آیا استفاده از آن ایمن است و در برابر عوامل محیطی دوام می‌آورد؟

3. طراحی فراگیر : آیا برای همه افراد، با هر سطح از توانایی، قابل استفاده است؟

4. هویت بصری و زیبایی‌شناسی : آیا با محیط خود هماهنگ است و به هویت فضا کمک می‌کند؟

5. پایداری و ملاحظات زیست‌محیطی : آیا با حداقل آسیب به محیط زیست تولید شده و قابل بازیافت است؟

در ادامه، هر یک از این ستون‌ها را با جزئیات و مثال‌های عملی بررسی می‌کنیم.

 کالبدشکافی استانداردها؛ از ابعاد تا متریال

استاندارد ۱: ارگونومی – علم راحتی

ارگونومی یعنی طراحی متناسب با بدن انسان. رعایت نکردن آن یعنی نیمکتی که کمردرد می‌آورد یا سطل زباله‌ای که استفاده از آن دشوار است.

• ابعاد استاندارد نیمکت:

  • ارتفاع نشیمن: ۴۰ تا ۴۵ سانتی‌متر از سطح زمین (برای قرارگیری راحت کف پا).

  • عمق نشیمن: ۴۰ تا ۴۵ سانتی‌متر (برای حمایت کامل از ران).

  • زاویه پشتی: بین ۹۵ تا ۱۰۵ درجه نسبت به نشیمن (برای حمایت از گودی کمر).

  • وجود دسته: دسته‌ها (به ارتفاع ۲۰-۲۵ سانتی‌متر از نشیمن) به نشستن و برخاستن، به خصوص برای سالمندان، کمک شایانی می‌کنند.

• ارتفاع استاندارد سطل زباله: دهانه ورودی باید در ارتفاعی باشد (حدود ۹۰ سانتی‌متر) که افراد با قد متوسط و حتی افراد روی ویلچر به راحتی از آن استفاده کنند.

• ارتفاع آبخوری: باید در ارتفاع‌های متفاوت برای بزرگسالان و کودکان طراحی شود.

[اینفوگرافیک: یک تصویر گرافیکی از یک نیمکت استاندارد با ابعاد دقیق مشخص شده روی آن]

استاندارد ۲: ایمنی و دوام – انتخاب هوشمندانه متریال

یک المان شهری باید در برابر استفاده مداوم، شرایط جوی و خرابکاری (وندالیسم) مقاوم باشد.

• عدم وجود لبه‌های تیز: تمام گوشه‌ها و لبه‌ها، به خصوص در تجهیزات بازی کودکان و نیمکت‌ها، باید گرد و پخ‌دار باشند.

• سطوح غیرلغزنده: کفپوش‌های اطراف آبخوری‌ها یا فواره‌ها باید از نوع غیرلغزنده باشند.

• مقاومت متریال:

  • بتن مسلح: همانطور که در مقاله مقایسه مبلمان شهری بتنی، فلزی و چوبی توضیح دادیم، بتن به دلیل مقاومت بالا در برابر آتش، ضربه و شرایط جوی، یکی از استانداردترین مواد برای مبلمان شهری است.

  • فلزات: باید با پوشش‌های ضد زنگ (مانند رنگ کوره‌ای یا گالوانیزه) محافظت شوند.

  • چوب: باید از انواع اشباع شده و مقاوم در برابر رطوبت و حشرات استفاده شود.

• نصب ایمن: تمام المان‌ها باید به طور ایمن به زمین متصل شوند تا از واژگونی آن‌ها جلوگیری شود.

استاندارد ۳: طراحی فراگیر – شهری برای همه

این یکی از مهم‌ترین و مغفول‌ترین استانداردهاست. شهر باید برای یک کودک، یک سالمند، یک فرد نابینا یا یک جانباز ویلچری به همان اندازه قابل استفاده باشد که برای یک جوان سالم است.

• مسیرهای دسترس‌پذیر: باید فضای کافی در کنار نیمکت‌ها برای توقف ویلچر یا کالسکه وجود داشته باشد (حداقل ۹۰ سانتی‌متر عرض).

• نیمکت‌های مناسب‌سازی شده: برخی نیمکت‌ها باید فاقد یک قسمت از نشیمن باشند تا فضای پارک ویلچر ایجاد شود. وجود دسته‌ها برای کمک به سالمندان الزامی است.

• کفپوش‌های حسی برای نابینایان: استفاده از کفپوش‌های شیاردار برای هدایت مسیر و کفپوش‌های سکه‌ای برای اعلام خطر (مانند ابتدای پله).

• کنتراست رنگی: استفاده از تضاد رنگی بین مبلمان و محیط اطراف به افراد کم‌بینا کمک می‌کند تا المان‌ها را بهتر تشخیص دهند (مثلاً یک سطل زباله بتنی زرد در یک پیاده‌روی خاکستری).

[تصویر: نمونه‌ای از یک فضای شهری با طراحی فراگیر؛ یک نیمکت با فضای خالی برای ویلچر در کنارش و کفپوش حسی در جلوی آن]

استاندارد ۴: زیبایی‌شناسی و هویت – روح شهر

مبلمان شهری باید با زمینه فرهنگی، تاریخی و معماری محیط خود گفتگو کند.

• هماهنگی: استفاده از  مبلمان شهری کلاسیک در یک بافت تاریخی و  مبلمان شهری مدرن در یک منطقه نوساز.

• پالت رنگی: رنگ‌ها باید با محیط هماهنگ بوده و حس مورد نظر (آرامش، انرژی) را القا کنند.

• یکپارچگی: بهتر است المان‌های مختلف در یک محدوده (نیمکت، سطل، چراغ) از یک خانواده طراحی و متریال پیروی کنند تا از آشفتگی بصری جلوگیری شود.

جمع‌بندی – چک‌لیست نهایی برای مدیران و طراحان

انتخاب مبلمان شهری یک تصمیم فنی و چندبعدی است. دفعه بعد که قصد تجهیز یک فضای عمومی را داشتید، این چک‌لیست را مرور کنید:

در «جام تندیس»، ما به این استانداردها به عنوان اصول بنیادین تولید نگاه می‌کنیم. تمام محصولات ما، از گلدان و فلاورباکس بتنی گرفته تا آلاچیق‌ها، با وسواس فنی و با هدف ساختن شهرهایی بهتر برای همه مردم طراحی و تولید می‌شوند.

آیا به دنبال تجهیزاتی هستید که نه تنها زیبا، بلکه کاملاً استاندارد و انسانی باشند؟

 با مجموعه کامل محصولات مبلمان شهری استاندارد جام تندیس آشنا شوید

برای دریافت مشاوره تخصصی در مورد انطباق پروژه‌های خود با جدیدترین ضوابط و استانداردها، با کارشناسان ما در ارتباط باشید.